Evde Rehabilitasyon: Doğrulama ve Uzatma Nedir?

Bugünün Evde Rehabilitasyon yazısı “Doğrulama ve Genişletme” hakkında olacaktır. “Doğrulama ve Genişletme” stratejisi, konuşma dili kullanımını geliştirmek için evde çocuğunuz ile birlikte kullanabileceğiniz bir stratejidir. Çocuğunuz tek kelimeler, kısa ifadeler veya cümleler kullanıyorsa, doğrulama ve genişletme stratejisi kullanımı ile onları daha uzun ifadeleri / cümleleri ve daha karmaşık kelimeleri kullanmaya teşvik edebilirsiniz.

“Doğrulama ve Genişletme” Neden Önemli?

“Doğrulama ve Genişletme”, çocuğunuzun kelime haznesini ve konuşma dilini geliştirmek için doğal bir yoldur. İşiten bir çocuk, etrafında devam eden karmaşık konuşmalara kulak misafiri olarak birçok kelimeyi öğrenir. İşitme kaybı olan çocuklar ise bu bilgileri kaçırabilir. “Doğrulama ve Genişletme”, çocuğunuza daha karmaşık bir dili, doğal bir şekilde öğretmenin en iyi yoludur.

Öğretmen, Akif’in Babasına doğrulama ve uzatma açıklıyor.

“Doğrulama ve Genişletme” yi Çocuğum ile Nasıl Kullanabilirim?

Çocuğunuz ileoynarken ve konuşurken, çocuğunuzun kullandığı ifadeleri, kelimeleri veya cümleleri dikkatlice dinleyiniz, sonra;

Doğrulama: Çocuğunuzun söylediklerini doğrulayarak tekrar söyleyiniz. Örneğin, çocuğunuz “kedi yemek” diyorsa, “Evet, kedi yemek yiyor” diyebilirsiniz. Böylece, çocuğunuzun söylediklerini baz alarak doğru cümleyi söylemiş olursunuz.

Uzatma – Genişletme: Çocuğunuzun söylediklerini dilbilgisi açısından düzelterek ve daha fazla bilgi ekleyerek genişletebilirsiniz. Örneğin, çocuğunuz “Baba gitti” diyorsa, “Evet, baban işe gitti, akşam gelecek” diyebilirsiniz.

Bu doğrulamaları ve genişletmeleri, doğal, karşılıklı olarak konuşurken yapınız, çocuğunuzun ifadenizi tekrar etmesini beklemeyiniz.

Bu stratejiyi kullanarak, çocuğunuz ile eğlenceli bir faaliyet yaparken, doğru cümle formlarını, daha karmaşık kelimeleri ve cümleleri modellemiş olursunuz.

Akif’in babası, Akif’in ifadelerini doğrulayıp genişleterek iyi birmodel oluşturuyor. Babası, Akif’in ifadelerini doğru bir gramerle tekrar ederek daha fazla bilgi ekliyor.

Aşağıda çocuklarınız ile yapabileceğiniz farklı aktivite önerileri bulabilirsiniz.

Küçük Çocuklar ile Hangi Aktiviteleri Yapabiliriz?

Yemek sırasında, çocuğunuzun isteklerini sizinle paylaşması için teşvik ediniz. Çocuğunuz “Su” diyorsa, “Su verir misin?” diyerek bunu genişletebilirsiniz. Ya da daha da genişleterek “Lütfen, bir bardak su verir misin?” diyebilirsiniz.
Giyinirken, çocuğunuz “Çorap” diyorsa, “Evet, çoraplarını giy, ayakların üşür” diyerek bunu genişletiniz ve uzatınız.
Farklı kelimeler kullanarak çocuğunuzun ifadelerini nasıl uzatabileceğinizi düşününüz
- Eylem kelimeleri – Örneğin; koy, çek, aç
  ‘Evet, şimdi çoraplarını yukarı çek.’
- Boyut – Örneğin; küçük, kocaman, dev
  ‘Benim çoraplarım kocaman seninkiler küçücük.’
- Edatlar – Örneğin; içinde, üzerinde, altında
  ‘Bak, diğer çorabın yatağın altında.’
- Diğer Kavramlar (sıcak / soğuk) veya olumsuz kelimeler (hayır / değil) gibi
  ‘Bu çorap pis, temizini giyelim.’

Büyük Çocuklarla Hangi Aktiviteleri Yapabiliriz?

Birlikte yaptıklarınızdan söz ederken, çocuğunuz “Park gittim” diyorsa, “Evet bugün parka gittik, salıncağa bindik.” diyerek bunu doğrulayabilir ve genişletebilirsiniz.
Araba kullanırken gördükleriniz hakkında konuşunuz. Çocuğunuz “Büyük kamyon” diyorsa, “Evet büyük kırmızı kamyon” diyerek bunu doğrulayabilirsiniz ve genişletebilirsiniz- “Arkasında inekler var”.
Çocuğunuzun ‘ekleri’ doğru kullanıp kullanmadığını öğrenmek için ifadelerini iyi dinleyiniz. Örneğin; çoğul ekler -ler/lar, zaman belirteci ekler – yor, di/dim, vb. Çocuğunuz henüz bunları kullanmıyorsa, konuşmalarında nasıl kullanmaları gerektiğini duymaları için cümlelerini düzeltip genişlet.
Daha karmaşık kelimeler ekleyerek çocuğunuzun ifadelerini nasıl uzatabileceğinizi düşününüz
- Düşünceler – Örneğin; ‘hatırlamak’, ‘beklenti’, ‘merak etmek’
- Duygular – Örneğin; ‘şaşırmış’, ‘endişeli’, ‘hayal kırıklığına uğramış’
- Bağlaçlar – Örneğin; ‘çünkü’, ‘eğer’, ‘ama’

“Doğrulama ve Genişletme” yi, anlatan ve gösteren başka video buradan izleyebilirsiniz.

Öğretmen Muhammed Emin’in annesine çocuğun dikkatle dinlemesi ve hataları fark etmesi gerektiğini açıklar. Daha sonra cümleyi yeniden biçimlendirmeli ve çocuğa geri söylemelidir. Anne ayrıca daha uygun yeni ve karmaşık kelimelerin kullanımını modelleyebilir. Öğretmen, çocuğun söylediklerini tekrarlaması konusunda ısrar etmesine gerek olmadığını açıklar. Çünkü bu akıcılığı engelleyebilir.